ప్రపంచంలో అత్యధికంగా బంగారం వినియోగించే దేశాల్లో భారత్ ఒకటి. కానీ మన దేశంలో బంగారం ఉత్పత్తి చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. దీంతో దేశ అవసరాలకు కావాల్సిన బంగారంలో అధిక భాగాన్ని విదేశాల నుంచే దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వస్తోంది. విదేశాల నుంచి బంగారం కొనుగోలు చేయాలంటే రూపాయల్లో కాకుండా ప్రధానంగా అమెరికన్ డాలర్లలో చెల్లింపులు చేయాల్సి ఉంటుంది. దేశంలో బంగారం డిమాండ్ పెరిగిన కొద్దీ విదేశాలకు ఎక్కువ డాలర్లు వెళ్లిపోతాయి. దీంతో దేశ విదేశీ మారక నిల్వలపై ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే అవసరం లేని బంగారం కొనుగోళ్లు తగ్గితే విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆదా చేసుకునే అవకాశం ఉంటుందని ఆర్థిక నిపుణులు చెబుతున్నారు.
భారత్ విదేశాల నుంచి భారీగా దిగుమతి చేసుకునే వస్తువుల్లో ముడి చమురు తర్వాత బంగారం కూడా కీలక స్థానంలో ఉంటుంది. బంగారం కొనుగోలు కోసం ఎక్కువ డాలర్లు ఖర్చు చేయాల్సి వస్తే దేశ దిగుమతుల వ్యయం పెరుగుతుంది. దీని వల్ల ఎగుమతులు, దిగుమతుల మధ్య అంతరం పెరిగి వాణిజ్య లోటు అధికమయ్యే అవకాశం ఉంటుంది. విదేశీ కరెన్సీపై డిమాండ్ పెరిగినప్పుడు భారత రూపాయిపై కూడా ఒత్తిడి పడుతుంది. రూపాయి విలువ తగ్గితే మరో సమస్య ఎదురవుతుంది. ముడి చమురు, ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువులు, ఇతర విదేశీ ఉత్పత్తుల దిగుమతులు మరింత ఖరీదవుతాయి. చివరకు వాటి ప్రభావం దేశీయ ధరలపై పడి ద్రవ్యోల్బణం పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
చాలా మంది బంగారాన్ని పెట్టుబడిగా భావించి నగలు, నాణేలు లేదా బిస్కెట్ల రూపంలో కొనుగోలు చేసి ఇంట్లో లేదా బ్యాంకు లాకర్లలో భద్రపరుస్తుంటారు. అయితే ఇలా పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు బంగారం రూపంలో నిల్వ ఉండిపోతే అది నేరుగా ఉత్పాదక రంగాల్లోకి వెళ్లదు. ఉదాహరణకు అదే డబ్బును బ్యాంకు డిపాజిట్లు, మ్యూచువల్ ఫండ్లు, కంపెనీల షేర్లు లేదా కొత్త వ్యాపారాల్లో పెట్టుబడి పెడితే ఆ నిధులు ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు ఉపయోగపడతాయి. బ్యాంకుల్లో డబ్బు ఉంటే రుణాల రూపంలో పరిశ్రమలకు చేరుతుంది. వ్యాపారాల్లో పెట్టుబడి పెడితే కొత్త కంపెనీలు ఏర్పడతాయి. పరిశ్రమలు పెరిగితే ఉద్యోగ అవకాశాలు కూడా పెరుగుతాయి. కానీ బంగారం కొనుగోలు చేసి లాకర్లో ఉంచితే ఆ డబ్బు ఆర్థిక వ్యవస్థలో తిరుగుతూ ఉత్పత్తి, ఉపాధి కల్పించడంలో పరిమిత పాత్ర మాత్రమే పోషిస్తుంది.
దేశవ్యాప్తంగా బంగారం కొనుగోళ్లు తగ్గితే విదేశీ మారక ద్రవ్యంపై భారం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. ఉదాహరణకు దేశ బంగారం దిగుమతులు గణనీయంగా తగ్గితే ప్రతి సంవత్సరం బిలియన్ల డాలర్ల విలువైన విదేశీ మారక ద్రవ్యం దేశంలోనే ఆదా కావచ్చు. కొన్ని అంచనాల ప్రకారం బంగారం దిగుమతులు 50 శాతం వరకు తగ్గితే సుమారు 30 బిలియన్ డాలర్ల వరకు విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆదా చేసే అవకాశం ఉంటుంది. అంటే భారత కరెన్సీలో లక్షల కోట్ల రూపాయలకు సమానమైన మొత్తం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలోనే ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ నిధులను మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి, రోడ్లు, ఆసుపత్రులు, విద్య, పరిశ్రమలు వంటి రంగాలకు ఉపయోగిస్తే దేశ అభివృద్ధికి మరింత ఊతం లభిస్తుంది. అయితే బంగారం కొనుగోలు పూర్తిగా మానేయాలనే ఉద్దేశం కాదని, అవసరం లేని దిగుమతి ఆధారిత కొనుగోళ్లను తగ్గించడమే ముఖ్యమని ఆర్థిక నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
అంతర్జాతీయ బంగారం మార్కెట్లో భారత్ కీలక వినియోగదారుగా ఉంది. భారతదేశంలో డిమాండ్ పెరగడం లేదా తగ్గడం ప్రపంచ బంగారం మార్కెట్పై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది. భారత్ ప్రధానంగా స్విట్జర్లాండ్, యూఏఈ, దక్షిణాఫ్రికా, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాల నుంచి బంగారాన్ని దిగుమతి చేసుకుంటుంది. భారత్లో కొనుగోళ్లు తగ్గితే ఈ దేశాల్లోని గోల్డ్ ట్రేడింగ్, రిఫైనింగ్ సంస్థల వ్యాపారంపైనా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా దుబాయ్, స్విట్జర్లాండ్ వంటి అంతర్జాతీయ బంగారం వ్యాపార కేంద్రాలకు భారత మార్కెట్ చాలా కీలకం. భారతీయుల కొనుగోలు శక్తి తగ్గితే ప్రపంచ మార్కెట్లో డిమాండ్పై ప్రభావం చూపడంతో పాటు ధరల్లో కూడా మార్పులు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
మొత్తంగా చూస్తే, వ్యక్తిగత ఆర్థిక భద్రత కోసం కొంత బంగారం కొనుగోలు చేయడం తప్పు కాదు. కానీ భారీ స్థాయిలో విదేశాల నుంచి బంగారం దిగుమతి చేసుకోవడం దేశ విదేశీ మారక నిల్వలు, వాణిజ్య లోటు, రూపాయి విలువపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే అవసరాన్ని బట్టి బంగారంలో పెట్టుబడి పెట్టడంతో పాటు దేశీయ ఉత్పాదక రంగాల్లో పెట్టుబడులకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరింత ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.